Ik kan me nog heel goed een bepaalde verjaardag herinneren, die we afsloten met een discussie over tijdreizen. Een onderwerp dat de gemiddelde Nederlander waarschijnlijk niet zo heel vaak bezig houdt. Er zijn uitzonderingen, zo ook mijn vrienden en ik. Onze filosofische discussies die af en toe de kop op steken, kenden hun hoogtepunt zodra het onderwerp tijdreizen geïntroduceerd werd. Hard tegen hard, ging het. Er waren niet zozeer voor of tegenstanders. Gezien geen van ons ooit bewijs gezien had dat spreekt voor of tegen deze mogelijkheid, lieten we dat maar in het midden. Daar zouden we wellicht later in ons leven nog op terug komen. Het ging meer om de ene theorie tegenover de andere. Grofweg zijn er twee theorieën. Ik besloot, zoals een master of science betaamd, op zoek te gaan naar literatuur om deze twee beelden uit een te zetten.

IMG_9506De onderzoeken die tijdreizen ondersteunen zijn wat karig (ze ontbreken, zover ik weet) waardoor ik genoodzaakt ben een overzicht te geven van de theorieën zoals ze nu in onze geest bestaan, maar moet het bewijs daarvoor onthouden. Een groot aantal schrijvers heeft zich gewaagd aan dit onderwerp, zoals Stephen King, Blake Crouch, Audrey Niffenegger, Diana Gabaldon, Claire North, Ransom Riggs en nog veel meer. Aan inspiratie geen gebrek.

Tijd is een vreselijk magisch begrip. We ondergaan het allemaal, we zijn slechts speelballen van het lot der tijd, niet in staat van stroming te wisselen of een andere koers te varen. Wie enige tijd heeft doorgebracht met het lezen of bestuderen van alles wat over ons universum bekend is, heeft misschien ontdekt dat tijd toch niet zo vast lijkt te liggen als het voor ons voelt.

We tijdreizen allemaal, met een snelheid van 60 seconden per minuut.

De twee bekendste theorieën zijn te onderscheiden van elkaar door de manier waarop ze met veranderingen omgaan. Ze vormen de twee uiteinden van een continuüm, ofwel twee uiterste scenario’s waarbij je ook tussenliggende mogelijkheden zou kunnen bedenken.

1. Een lineair tijdsverloop, al wat komt is al geweest

Hiermee wil ik zeggen, dat wanneer je morgen zou besluiten terug te reizen naar het moment dat je oma 23 jaar werd, jouw oma jou al 67 jaar geleden als gast op haar partijtje gezien heeft. Enkel wist ze toen niet dat je haar kleinzoon zou worden. De tijd splitst zich niet, maar heeft het tijdreizen al meegenomen in zijn verloop. Het klinkt wat ingewikkeld misschien. Het perfecte voorbeeld is het boek van Audrey Niffenegger, The Timetravelers Wife. De hoofdpersoon Henry leidt aan een ziekte waardoor hij door de tijd reist. Als jongetje ziet hij zijn volwassen zelf. Wanneer hij daadwerkelijk die volwassen leeftijd heeft, ziet hij dezelfde situatie vanuit zijn volwassen ogen. Van jongs af aan wist hij dat dat moment zou komen, hij kon er niets aan veranderen. En dat is tegelijkertijd ook een beetje het jammere van deze theorie (al ben ik stevig aanhanger van deze vorm) is dat je dus niets aan het verleden kunt veranderen. Wat je nu besluit te doen in het verleden, ‘wist’ het verleden al, en was dus al gebeurd. Terug in de tijd gaan om Hitler te vermoorden heeft geen zin, want waarschijnlijk schiet je iemand dood waarvan je dacht dat het Hitler was, en verschijnt het hele incident niet eens in de geschiedenisboekjes. Beetje zonde van je tijd…

2. Parallele werelden, vertakkingen als een boomstructuur

Het boek van Stephen King, 11 / 22 / 1963 is een mooi voorbeeld van de theorie waarin tijdreizen zorgt voor het ontstaan van parallelle werelden. Oké, dit klinkt allemaal heel science fiction, maar deze theorie zou je ook op je alledaagse beslissingen kunnen loslaten. Elke keer als jij moet kiezen om te gaan sporten of op de bank te hangen, splits de realiteit zich af in twee versies: in de ene versie ga je sporten, in de ander heb je een relaxed avondje op de bank. Op die manier zijn de mogelijkheden eindeloos. Net zoals een boom zich steeds weer vertakt, ontstaan er steeds meer parallelle werelden. Als je terug gaat in de tijd en probeert Hitler te vermoorden, ontstaat er misschien een realiteit waarin je dat gelukt is. Die realiteit kennen wij helaas niet, dus misschien moet je het nog eens proberen… Deze theorie over tijdreizen is best lekker, omdat dat betekent dat je echt iets kunt veranderen (in één van de realiteiten natuurlijk). Al moet ik zeggen dat de eindeloze realiteiten die dan ontstaan, mijn pet een beetje te boven gaan. In 11 / 22 / 1963 zie je de effecten als de hoofdpersoon probeert de dood van John F. Kennedy te voorkomen. Erg interessant!

We never know which lives we influence, or when, or why. Not until the future eats the present, anyway. We know when it’s too late. – Stephen King

Als je nog een boek zoekt binnen dit onderwerp om te lezen tijdens de komende herfstweken, knus op de bank onder een dekentje terwijl de regen tegen de ramen slaat, heb ik de perfecte aanrader: De zevenvoudige dood van Evelyn Hardcastle van Stuart Turton. Dit book heeft alles voor een spannende herfst: moord (zeven zelfs), tijdreizen en een krakend oud landhuis. Je moet er alleen wel even je hoofd bijhouden…

IMG_1614

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *